Ariketak.+Osatu.+Biztanleria+eta+hiriak


 * __ GIZA GEOGRAFIA: BIZTANLERIA ETA HIRIAK __**


 * 1. Osatu (206-223. orr.) ** : baxuak, altuenetakoa, 6.500 milioi, epela, luzatu, altuak, leherketa demografikoa, ipar hemisferioan, berezko hazkundea, ugaria, medikuntzako, jendeztatuagoak, Iparraldeko, India, 50 milioi, kostaldeko.
 * Munduan gaur egun ………………………………….. pertsona inguru bizi gara.


 * XVIII. mendearen amaiera arte biztanleriaren hazkundea oso geldoa izan zen, baina ordutik aurrera biztanleriaren hazkunde erritmoa bizkortu egin zen, nekazaritzako hobekutzengatik eta …………................. aurrerapenengatik.


 * Biztanleria izugarri hazi zen batik bat XX. mendean, eta gertaera horri ………….........…....…………. esaten zaio. Munduko biztanleria 1900. urtean 1.700 milioi izatetik 1999. urtean 6.000 milioi izatera iritsi zen.


 * Biztanleria ez dago berdin banatuta Lurreko leku guztietan. Eremu batzuk hutsik daude, eta beste batzuk, biztanle kopuru handia dute eta giza inurritegiak dirudite. Gune jendeztatuenak edo biztanleria-dentsitate handia dutenak hauek dira: ura duten eremuak; klima ………………….. dutenak; haranak eta lautadak; energia-baliabideak dituzten eremuak; eta ekonomia-jarduerak biltzen dituztenak. ……………… eskualdeetan, basamortuetan eta oihanetan oso jende gutxi bizi da.


 * Kontinenterik jendeztatuena Asia da (bertan biztanleriaren % 60 baino gehiago bizi da). Eta herrialderik jendeztatuenak, berriz, Txina eta …………….. dira (munduko biztanleriaren % 40). Hemisferioen artean, berriz, ia munduko biztanlerion artean %90 ……........................... bizi da.


 * Herrialde bakoitzaren barnean, berriz, hiri-eremuak landa-eremuak baino askoz ere ……………………………… izan ohi dira.


 * Euskal Herriak 3 milioi biztanle inguru ditu eta Espainiak ia ………………………….. inguru.


 * Bai Euskal Herrian, eta baita Espainian ere biztanleria ez dago modu orekatuan banatuta. Barneko probintziak ez daude ……………………….. probintziak bezain jendeztatuta.


 * Biztanleriaren bilakaera aztertzeko, indize hauek kontuan hartu behar dira: jaiotza- eta ugalkortasun-tasak (faktore sozioekonomikoen, kulturalen eta demografia-politikaren arabera aldatzen direnak), heriotza-tasa (elikadura- eta osasun-faktoreekin lotua) eta bizi-itxaropena. Horrek guztiak ……………………… baldintzatzen du.


 * Herrialde garatuetan (Euskal Herrian, Espainian, Europan…), jaiotza- eta ugalkortasun-tasak ……………… dira, eta bizi-itxaropena ……………….. egin da. Hori dela-eta, herrialde horiek gutxi hazten dira, eta zahartzen ari dira.


 * Herrialde azpigaratuetan, jaiotza- eta ugalkortasun-tasak oraindik ere ……………….. dira, baina heriotza-tasa asko murriztu da. Hori dela-eta, herrialde horiek asko ari dira hazten, eta bertan, biztanleria gaztea oso …………………. da.


 * Bai Euskal Herrian eta baita Espainian ere, bizi-itxaropena munduko …………………………. da. Jaiotza-tasak, berriz, oso apalak dira.


 * 2. Idatzi esaldi bakoitzak azaltzen duen kontzeptua (206-223. orr.): ** jaiotza-tasak, bizi-itxaropena, dentsitatea, heriotza-tasak.


 * Biztanleriaren eta hura bizi den lurraldearen azaleraren arteko erlazioa.


 * Jaiotakoen kopurua.


 * Hildakoen kopurua.


 * Pertsona zenbat urtez bizi izango den, batez beste.


 * 3. Idatzi esaldi bakoitzak azaltzen duen kontzeptua (246-279. orr.): ** hiria, metropolia, zabalgunea, CBD.


 * Espainian, 10.000 biztanle edo gehiagoko hirigunea.


 * Hiri nagusia.


 * Hiri bateko Negozio Barruti Nagusia adierazteko erabiltzen diren siglak.


 * XIX. mendean auzo burgesak zeuden eremuak.


 * 4. Osatu (246-279. orr.): ** erdia, % 75, turistikoa, herrialde azpigaratuetan, Tokio, Bartzelona, kutsadura, Madrilen, hiri-habitata, Donostiako, ortogonala, megalopolia.


 * Pertsonen bizilekuei habitatak esaten zaie. Landa-habitata eta ………………………………… bereizten dira. Landa-habitata kontzentratua edo sakabanatua izan daiteke.


 * Hiriek pasaia berezia dute, eta bertako planoan (plano irregularra, plano …………………….. edo plano erradiozentrokidea) nahiz eraikinetan hauteman daiteke. Gainera, zenbait funtzio betetzen dituzte (besteak beste, politikoa, erlijiosoa, administratiboa eta ………………….) eta funtzio horiek espazioan egituratuta daude.


 * Hiri Linealaren proiektua ……….……………. gauzatu zen XIX. mendearen bukaeran.


 * Hiriek sare hierarkizatua osatzen dute. Munduko metropoliak dira nagusi sare horretan. Adibidez, Mexiko Hiria, New York eta ………………….


 * Bi hiri edo gehiagoren metropoli-areak elkartzen badira, konurbazioa sortzen da, eta zenbait konurbazio elkarrekin lotzean, ……………………………… sortzen da.


 * Herrialde garatuetako eta azpigaratuetako hiriek, pasaia eta arazo desberdinak dituzte: besteak beste, auto-pilaketak, pobrezia, …………………….. eta etxebizitza arazoa.


 * Europako hiriak oso zaharrak dira. Iraganeko aldiek aztarnak utzi dituzte Europako hirietako planoetan eta eraikinetan.


 * Gaur egun, munduko biztanleen ……………… hirietan bizi da. Hiriko biztanleriaren ehunekoa handiagoa da herrialde garatuetan, baina gehien hazten ari diren hiriak ………………………………………. daude.


 * Gaur egun, herrialde garatuetako biztanleriaren …………………. hirietan bizi da.


 * Espainian, biztanleriaren hiru laurden inguru hirietan bizi da. Madril eta ……………………… dira nagusi Espainiako hiri-sarean.


 * Euskal Herrian ere biztanleriaren gehiengoa hirietan bizi da. Euskal Herriko hiri handienak iparraldean eta kostaldean daude; Bilboko eta ……………………………….. metropoli-areak nabarmentzen dira. Getxo, Barakaldo eta Basauri Bilboko metropoli-barrutian daude.